Nợ xấu là gì? Nguyên nhân và cách xử lý nợ xấu

* Bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin khách quan, không phải là lời khuyên tài chính.

Nợ xấu là gì? Nợ xấu là các khoản vay đã quá hạn thanh toán trên 90 ngày hoặc các khoản nợ được ngân hàng đánh giá là có khả năng khó thu hồi vốn. Khi rơi vào tình trạng này, thông tin của bạn sẽ được lưu trữ trên hệ thống của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), gây ra những rào cản lớn cho các dự định tài chính trong tương lai. Trong bài viết này, Ngân hàng số Cake by VPBank sẽ cùng bạn nghiên cứu và hiểu rõ hơn về các nhóm nợ và cách bảo vệ hồ sơ tín dụng. 

>>Xem thêm:  

Nợ xấu có vay được không? Nợ xấu vay được ngân hàng nào?

Trả chậm thẻ tín dụng 1 ngày có bị nợ xấu? Xử lý như thế nào?

Rủi ro khi trả góp qua thẻ tín dụng là gì? Ảnh hưởng ra sao đến hạn mức

Nợ xấu là gì? Phân loại 5 nhóm nợ theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các khoản nợ tại ngân hàng và tổ chức tín dụng được phân chia thành 5 nhóm dựa trên mức độ quá hạn và khả năng rủi ro. Việc hiểu rõ mình đang nằm ở nhóm nào sẽ giúp bạn có phương án xử lý kịp thời.

• Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn): Các khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày. Đây là nhóm an toàn, bạn vẫn có thể vay vốn bình thường sau khi thanh toán.
• Nhóm 2 (Nợ cần chú ý): Các khoản nợ quá hạn từ 10 đến 90 ngày. Tại nhóm này, bạn bắt đầu bị các ngân hàng "dè chừng" và rất khó để xét duyệt các khoản vay mới.
• Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): Các khoản nợ quá hạn từ 91 đến 180 ngày. Bạn chính thức bị coi là có nợ xấu.
• Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): Các khoản nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày. Rủi ro mất vốn ở nhóm này là rất cao.
• Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): Các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày. Đây là nhóm nợ xấu nhất, hồ sơ của bạn sẽ bị "khóa chặt" trên hệ thống tín dụng trong thời gian dài.

Nợ xấu là tình trạng người vay thanh toán khoản nợ không đúng hạn theo quy định của ngân hàng (Nguồn: Sưu tầm)

Nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người bị rơi vào danh sách nợ xấu

Không phải ai bị nợ xấu cũng là do cố tình không trả nợ. Thực tế, nhiều người dùng rơi vào danh sách này vì những nguyên nhân khách quan hoặc thói quen quản lý tài chính chưa chặt chẽ.

Quên ngày thanh toán thẻ tín dụng hoặc khoản vay trả góp

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, trong cuộc sống bận rộn, nếu bạn không cài đặt thanh toán tự động, việc quên ngày đến hạn chỉ 10 ngày cũng đủ khiến bạn nhảy từ nhóm 1 sang nhóm 2.

Sử dụng thẻ "thấu chi" quá hạn mức nhưng không hoàn trả kịp thời

Nhiều người sử dụng tính năng thấu chi trên tài khoản thanh toán nhưng không chú ý đến thời hạn phải hoàn bù tiền gốc và lãi, dẫn đến việc khoản nợ bị quá hạn và chuyển thành nợ xấu trên hệ thống.

Nên kiểm tra thông tin tín dụng CIC thường xuyên để tránh tình trạng nợ xấu ngoài ý muốn xảy ra (Nguồn: Sưu tầm)

Đứng tên hộ người khác để vay vốn và họ không trả nợ

Cake đặc biệt lưu ý bạn về rủi ro này. Khi bạn đứng tên hộ, về mặt pháp lý và trên hệ thống CIC, khoản nợ đó là của bạn. Nếu người vay thực sự không trả nợ, bạn chính là người gánh chịu "vết đen" tín dụng, làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của chính mình.

Tranh chấp về phí hoặc lãi suất nhưng không giải quyết dứt điểm

Nhiều trường hợp người dùng không đồng ý với khoản phí thường niên hoặc lãi suất nên quyết định "treo" khoản nợ đó lại để chờ giải quyết. Tuy nhiên, nếu tranh chấp không được xử lý dứt điểm, hệ thống vẫn tự động ghi nhận đó là khoản nợ quá hạn và đẩy vào nhóm nợ xấu.

Bị nợ xấu ảnh hưởng như thế nào đến tài chính?

Hệ lụy của nợ xấu nghiêm trọng hơn nhiều so với việc chỉ đơn giản là không vay được tiền.

• Bị từ chối vay vốn tại mọi ngân hàng: Khi thông tin nợ xấu xuất hiện trên CIC, hầu như tất cả ngân hàng và công ty tài chính sẽ đóng cửa với bạn.
• Ảnh hưởng đến người thân: Trong một số trường hợp vay thế chấp, nợ xấu của một thành viên trong hộ gia đình (vợ/chồng) cũng có thể khiến cả gia đình không thể thực hiện khoản vay.
• Hạn chế các cơ hội nghề nghiệp: Một số doanh nghiệp lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính, bảo hiểm, kiểm toán, thường kiểm tra hồ sơ CIC của ứng viên. Nợ xấu có thể khiến bạn mất điểm trong mắt nhà tuyển dụng vì thiếu tinh thần trách nhiệm.
• Mất cơ hội hưởng ưu đãi lãi suất: Ngay cả khi bạn đã xóa được nợ xấu, lịch sử từng có nợ quá hạn cũng khiến các ngân hàng áp dụng mức lãi suất cao hơn dành cho "khách hàng rủi ro".

Bị nợ xấu (thường ở nhóm 3-5 trên CIC) ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến các nhu cầu tài chính cá nhân (Nguồn: Sưu tầm)

Khi nào thời gian hồ sơ tín dụng được cải thiện và cách xử lý nợ xấu

"Vết đen" nợ xấu không tồn tại vĩnh viễn nếu bạn biết cách xử lý đúng quy trình.

Đối với nợ quá hạn dưới 10 triệu đồng

Theo quy định mới nhất, nếu bạn có khoản nợ xấu dưới 10 triệu đồng và đã tất toán hoàn toàn, ngân hàng sẽ ngừng cung cấp lịch sử nợ này cho các tổ chức tín dụng khác. Điều này giúp hồ sơ của bạn được làm sạch nhanh chóng hơn.

Đối với nợ xấu thông thường

Đối với các khoản nợ lớn thuộc nhóm 3, 4, 5, thời gian để hệ thống CIC tự động xóa lịch sử nợ xấu thường là 5 năm kể từ ngày bạn tất toán toàn bộ gốc và lãi. Riêng nợ nhóm 2 (Nợ cần chú ý), thời gian này thường là 12 tháng.

Hướng dẫn kiểm tra và xử lý nợ xấu

1. Kiểm tra tình trạng nợ: Truy cập ứng dụng CIC hoặc đến ngân hàng để biết chính xác số tiền đang nợ và nhóm nợ hiện tại.
2. Tất toán khoản nợ: Ngay lập tức thanh toán toàn bộ tiền gốc, lãi và các khoản phí phạt phát sinh.
3. Lưu giữ chứng từ: Hãy yêu cầu ngân hàng cấp "Giấy xác nhận đã hoàn thành nghĩa vụ nợ".
4. Theo dõi hệ thống: Sau một thời gian (tùy nhóm nợ), hãy kiểm tra lại CIC để đảm bảo thông tin đã được cập nhật chính xác.

 Nợ xấu không tồn tại vĩnh viễn nếu bạn biết cách xử lý đúng quy trình và tập trung hoàn tất thanh toán các khoản nợ (Nguồn: Sưu tầm)

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nợ xấu nhóm 2 có vay được tiền ngân hàng không?

Đa số ngân hàng sẽ từ chối nợ nhóm 2. Tuy nhiên, một số ngân hàng số hoặc công ty tài chính có thể xem xét nếu bạn chứng minh được nguyên nhân khách quan và đã thanh toán hết nợ được một thời gian nhất định (thường trên 6 tháng).

Có dịch vụ "xóa nợ xấu" thần tốc trên mạng không?

Tuyệt đối không tin vào các dịch vụ "xóa nợ xấu" trên mạng xã hội. Đây hoàn toàn là lừa đảo. Không có cá nhân hay tổ chức nào can thiệp được vào hệ thống dữ liệu của CIC ngoại trừ việc bạn tự mình thanh toán nợ cho ngân hàng.

Chậm trả 1 ngày có bị nợ xấu không?

Chậm trả từ 1 đến 9 ngày bạn thuộc nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn). Bạn sẽ bị tính phí phạt chậm trả nhưng chưa bị coi là nợ xấu. Tuy nhiên, đừng để điều này lặp lại thường xuyên vì nó sẽ ảnh hưởng đến điểm xếp hạng tín dụng của bạn.

Xây dựng một hồ sơ tín dụng đẹp là quá trình tích lũy sự uy tín lâu dài. Đừng để những sơ suất nhỏ làm gián đoạn các kế hoạch lớn trong đời. Hãy luôn chủ động kiểm tra lịch thanh toán và sử dụng các công cụ quản lý tài chính thông minh để bảo vệ "sức khỏe" ví tiền của mình. Cake by VPBank hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ nợ xấu là gì và cách để duy trì một hồ sơ tín dụng tốt.