Cổ phiếu là gì? Đặc điểm, phân loại và những điều nhà đầu tư cần biết

Bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin khách quan, không phải là lời khuyên tài chính.

Cổ phiếu là chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ xác nhận quyền sở hữu của người nắm giữ đối với một phần vốn điều lệ của công ty cổ phần. Khi mua cổ phiếu, bạn trở thành cổ đông và có quyền hưởng lợi nhuận cũng như tham gia một số quyết định của công ty. Trong bài viết này, Ngân hàng số Cake by VPBank sẽ giúp bạn hiểu rõ cổ phiếu là gì, các loại cổ phiếu và những rủi ro cần lưu ý.

>>Xem thêm: 

Đầu tư tài chính là gì? Các hình thức đầu tư phổ biến và hiệu quả hiện nay

Cổ phiếu quỹ là gì? Khái niệm, đặc điểm và quy định

Chứng chỉ quỹ là gì? Những lưu ý đầu tư chứng chỉ quỹ an toàn

Cổ phiếu là gì?

Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành. Theo quy định tại Luật Chứng khoán, cổ phiếu thuộc nhóm chứng khoán vốn, khác với trái phiếu là chứng khoán nợ.

Khi một công ty muốn huy động vốn để mở rộng hoạt động kinh doanh, công ty có thể chia vốn điều lệ thành nhiều phần nhỏ và phát hành cổ phiếu để bán cho nhà đầu tư. Người mua cổ phiếu trở thành cổ đông, được hưởng lợi nhuận tương ứng với số cổ phần nắm giữ và có quyền biểu quyết trong đại hội đồng cổ đông.

Cổ phiếu thường được giao dịch trên thị trường chứng khoán, nơi giá cổ phiếu biến động theo cung cầu và kỳ vọng của nhà đầu tư về triển vọng kinh doanh của công ty.

Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn của công ty cổ phần (Nguồn: Sưu tầm)

Đặc điểm của cổ phiếu

Cổ phiếu có một số đặc điểm quan trọng mà nhà đầu tư cần nắm rõ:

1. Không có kỳ hạn và không hoàn vốn gốc: Khác với tiền gửi tiết kiệm hay trái phiếu, cổ phiếu không có ngày đáo hạn. Công ty không cam kết trả lại số tiền gốc bạn đã bỏ ra, vì vậy giá trị khoản đầu tư phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả kinh doanh và giá thị trường.
2. Lợi nhuận không cố định: Cổ tức chi trả cho cổ đông phụ thuộc vào lợi nhuận từng năm của công ty, có thể tăng, giảm hoặc không được chi trả.
3. Có thể chuyển nhượng: Cổ phiếu niêm yết có thể mua bán trên sàn giao dịch, mang lại tính thanh khoản tương đối cao cho nhà đầu tư.
4. Quyền của cổ đông: Người nắm giữ cổ phiếu thường có quyền biểu quyết, quyền nhận cổ tức và quyền mua cổ phiếu phát hành thêm trong một số trường hợp.

Phân loại cổ phiếu

Cổ phiếu thường được chia thành hai loại chính:

1. Cổ phiếu thường: Là loại phổ biến nhất, cho phép cổ đông tham gia biểu quyết và hưởng cổ tức theo kết quả kinh doanh. Mức cổ tức không cố định mà phụ thuộc vào lợi nhuận của công ty.
2. Cổ phiếu ưu đãi: Là loại cổ phiếu cho phép người nắm giữ được hưởng một số quyền ưu tiên nhất định, chẳng hạn ưu tiên nhận cổ tức hoặc ưu tiên thanh toán khi công ty giải thể. Tuy nhiên, cổ đông nắm cổ phiếu ưu đãi thường bị hạn chế quyền biểu quyết.

Ngoài ra, trên thực tế còn có các khái niệm như cổ phiếu phổ thông niêm yết, cổ phiếu chưa niêm yết và cổ phiếu phát hành riêng lẻ cho cán bộ nhân viên.

Cổ phiếu thường được chia thành cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi, với những đặc điểm và quyền lợi khác nhau (Nguồn: Sưu tầm)

Các nguồn lợi nhuận khi đầu tư cổ phiếu

Khi đầu tư cổ phiếu, nhà đầu tư có thể thu được lợi nhuận chủ yếu từ chênh lệch giá cổ phiếu và cổ tức do doanh nghiệp chi trả. Mỗi nguồn lợi nhuận có cơ chế khác nhau và đều đi kèm những rủi ro nhất định.

Lợi nhuận từ chênh lệch giá

Nhà đầu tư có thể kiếm lời khi bán cổ phiếu với giá cao hơn giá mua. Khoản lợi nhuận này đến từ mức chênh lệch giữa giá bán và giá vốn, chưa tính các loại thuế, phí giao dịch nếu có.

Ví dụ: Nhà đầu tư mua cổ phiếu của Công ty A với giá 50.000 đồng/cổ phiếu và bán ra ở mức 60.000 đồng/cổ phiếu, khoản chênh lệch là 10.000 đồng/cổ phiếu trước khi tính thuế và phí.

Tuy nhiên, giá cổ phiếu biến động theo thị trường và tình hình hoạt động của doanh nghiệp, vì vậy nhà đầu tư cũng có thể bị thua lỗ nếu giá bán thấp hơn giá mua.

Lợi nhuận từ cổ tức

Cổ tức là phần lợi nhuận được doanh nghiệp phân phối cho cổ đông theo quyết định và quy định hiện hành. Cổ tức có thể được chi trả bằng tiền mặt hoặc bằng cổ phiếu, tùy vào phương án phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp.

Ví dụ: Công ty B công bố trả cổ tức bằng tiền mặt 2.000 đồng/cổ phiếu. Cổ đông sở hữu 1.000 cổ phiếu sẽ nhận được 2 triệu đồng tiền cổ tức trước các khoản thuế, phí liên quan (nếu có).

*Lưu ý về lợi nhuận khi đầu tư cổ phiếu: Không có nguồn lợi nhuận nào từ cổ phiếu được đảm bảo. Giá cổ phiếu có thể tăng hoặc giảm tùy thuộc vào thị trường và tình hình kinh doanh của doanh nghiệp; đồng thời, doanh nghiệp có thể không chia cổ tức hoặc thay đổi mức cổ tức trong từng năm. Vì vậy, nhà đầu tư nên cân nhắc khả năng sinh lời, mức độ rủi ro và mục tiêu đầu tư trước khi quyết định.

Rủi ro khi đầu tư cổ phiếu

Đầu tư cổ phiếu tiềm ẩn nhiều rủi ro mà người mới cần hiểu rõ trước khi tham gia:

1. Rủi ro thị trường: Giá cổ phiếu biến động theo tâm lý nhà đầu tư và các yếu tố kinh tế vĩ mô, có thể giảm mạnh trong thời gian ngắn.
2. Rủi ro doanh nghiệp: Nếu công ty kinh doanh thua lỗ, phá sản hoặc bị hủy niêm yết, cổ đông có thể mất một phần hoặc toàn bộ vốn đầu tư.
3. Rủi ro thanh khoản: Một số cổ phiếu có khối lượng giao dịch thấp, khiến bạn khó bán ra ở mức giá mong muốn.

Lưu ý cho người mới bắt đầu

Người mới tham gia thị trường chứng khoán nên bắt đầu với số vốn nhỏ, tìm hiểu kỹ về doanh nghiệp trước khi mua và không dùng tiền vay hoặc tiền dành cho chi tiêu thiết yếu để đầu tư. Việc đa dạng hóa danh mục và xác định rõ mức độ chấp nhận rủi ro cũng rất quan trọng.

Đối với phần tiền cần sự an toàn và ổn định, bạn có thể cân nhắc các kênh tích lũy khác như tiền gửi có kỳ hạn. Ngân hàng số Cake by VPBank cung cấp sản phẩm Tiền gửi tiêu chuẩn với mức gửi tối thiểu chỉ từ 100.000 đồng, giúp bạn xây dựng nền tảng tài chính an toàn trước khi mở rộng sang các kênh đầu tư có rủi ro cao hơn.

Người mới nên tìm hiểu kỹ doanh nghiệp, xác định khả năng chịu rủi ro và xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp với tình hình tài chính cá nhân (Nguồn: Sưu tầm)

Cổ phiếu là kênh đầu tư tiềm năng nhưng đi kèm rủi ro, đòi hỏi nhà đầu tư có kiến thức và tâm lý vững vàng. Hiểu rõ cổ phiếu là gì giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt hơn. Trong khi đó, để quản lý dòng tiền cá nhân an toàn và linh hoạt, bạn có thể bắt đầu với các sản phẩm tài chính số của Ngân hàng số Cake by VPBank, mở tài khoản và gửi tiết kiệm 100% online ngay trên ứng dụng.