Khấu hao là gì? Cách tính và các phương pháp khấu hao

* Bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin khách quan, không phải là lời khuyên tài chính.

Khấu hao là gì? Khấu hao là việc phân bổ giá trị của tài sản cố định vào chi phí kinh doanh theo thời gian sử dụng hữu ích của tài sản đó. Khấu hao giúp doanh nghiệp phản ánh đúng chi phí tạo ra doanh thu, thu hồi vốn đầu tư và xác định chính xác lợi nhuận. Trong bài viết này, Ngân hàng số Cake by VPBank sẽ giải thích khấu hao là gì, các phương pháp tính khấu hao và vai trò của khấu hao trong hoạt động doanh nghiệp.

>>Xem thêm:

Lãi suất huy động là gì? Yếu tố nào ảnh hưởng đến lãi suất?

Tỷ giá hối đoái là gì? Khái niệm, cách tính và vai trò trong kinh tế

Ngoại hối là gì? Khái niệm, thành phần và vai trò trong kinh tế
 

Khấu hao là gì?

Khấu hao là quá trình phân bổ nguyên giá của tài sản cố định vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản. Thay vì ghi nhận toàn bộ giá trị tài sản vào chi phí ngay khi mua, doanh nghiệp phân bổ giá trị đó theo từng kỳ kế toán để phù hợp với doanh thu mà tài sản tạo ra.

Tài sản cố định thường là máy móc, thiết bị, nhà xưởng, phương tiện vận tải hoặc thiết bị văn phòng có giá trị lớn và thời gian sử dụng dài. Theo quy định hiện hành về quản lý và trích khấu hao tài sản cố định, tài sản được ghi nhận là tài sản cố định khi có nguyên giá từ 30 triệu đồng trở lên và tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Khấu hao là việc phân bổ nguyên giá của tài sản cố định vào chi phí trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản (Nguồn: Sưu tầm)

Các phương pháp tính khấu hao

Doanh nghiệp có thể lựa chọn phương pháp trích khấu hao phù hợp với đặc điểm tài sản và hoạt động kinh doanh, nhưng phải đảm bảo áp dụng nhất quán và tuân thủ quy định pháp luật. Ba phương pháp phổ biến gồm:

Phương pháp khấu hao đường thẳng

Đây là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất, trích mức khấu hao bằng nhau trong suốt thời gian sử dụng hữu ích. Công thức tính: mức khấu hao hằng năm bằng nguyên giá tài sản chia cho thời gian sử dụng hữu ích. Cách tính đơn giản, dễ theo dõi và phù hợp với phần lớn tài sản cố định như nhà xưởng, thiết bị văn phòng.

Phương pháp khấu hao theo số dư giảm dần có điều chỉnh

Phương pháp này trích khấu hao với mức cao hơn trong những năm đầu và giảm dần về cuối thời gian sử dụng. Cách tính dựa trên giá trị còn lại của tài sản nhân với tỷ lệ khấu hao điều chỉnh. Phương pháp phù hợp với tài sản có tốc độ hao mòn nhanh hoặc nhanh chóng lỗi thời về công nghệ như máy móc kỹ thuật cao.

Phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm

Mức khấu hao được xác định dựa trên số lượng hoặc khối lượng sản phẩm thực tế mà tài sản tạo ra trong kỳ. Doanh nghiệp tính mức khấu hao bình quân cho một đơn vị sản phẩm rồi nhân với sản lượng thực tế. Phương pháp này phù hợp với máy móc, thiết bị sản xuất có công suất được đo lường theo sản phẩm.

Các phương pháp tính khấu hao phổ biến (Nguồn: Sưu tầm)

Vai trò của khấu hao trong doanh nghiệp

• Phản ánh đúng chi phí kinh doanh: khấu hao ghi nhận phần giá trị tài sản đã tiêu hao vào chi phí, giúp báo cáo tài chính phản ánh chính xác lợi nhuận của kỳ kế toán.
• Thu hồi vốn đầu tư: khoản trích khấu hao được tính vào giá thành, tạo nguồn vốn để doanh nghiệp tái đầu tư, thay thế tài sản khi hết thời gian sử dụng.
• Căn cứ xác định chi phí hợp lệ khi tính thuế: chi phí khấu hao tài sản cố định phù hợp quy định được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Hỗ trợ quản trị tài sản: theo dõi khấu hao giúp doanh nghiệp biết giá trị còn lại của tài sản, lập kế hoạch sửa chữa, nâng cấp hoặc thay thế kịp thời.
• Hỗ trợ quyết định đầu tư: thông tin khấu hao là căn cứ để đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản và cân nhắc các phương án đầu tư mới.

Ví dụ minh họa cách tính khấu hao

Giả sử doanh nghiệp đầu tư một dây chuyền sản xuất có nguyên giá 600 triệu đồng, thời gian sử dụng hữu ích xác định là 5 năm và áp dụng phương pháp khấu hao đường thẳng.

Mức khấu hao hằng năm được tính bằng 600 triệu đồng chia cho 5 năm, tương đương 120 triệu đồng mỗi năm. Như vậy, doanh nghiệp ghi nhận 120 triệu đồng chi phí khấu hao mỗi năm trong suốt 5 năm, và sau thời gian này giá trị còn lại của tài sản về mức không đáng kể.

Với ví dụ thứ hai, một chiếc máy tính văn phòng có nguyên giá 30 triệu đồng, thời gian sử dụng 3 năm. Mức khấu hao hằng năm là 10 triệu đồng. Việc nắm rõ cách tính giúp doanh nghiệp chủ động cân đối chi phí và dòng tiền trong từng kỳ.

ví dụ minh họa cách tính theo phương pháp khấu hao đường thẳng (Nguồn: Sưu tầm)

Những lưu ý khi tính khấu hao

• Chọn phương pháp phù hợp: mỗi phương pháp có ưu điểm riêng, doanh nghiệp nên chọn cách tính phù hợp với đặc điểm tài sản và mục tiêu quản trị tài chính.
• Tuân thủ quy định pháp luật: việc trích khấu hao cần thực hiện theo hướng dẫn hiện hành về quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định để đảm bảo chi phí được ghi nhận hợp lệ.
• Áp dụng nhất quán: thay đổi phương pháp khấu hao có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và nghĩa vụ thuế, vì vậy cần cân nhắc kỹ và thực hiện đúng quy định khi có thay đổi.
• Phân biệt khấu hao và hao mòn: khấu hao là khái niệm kế toán phản ánh việc phân bổ giá trị tài sản, còn hao mòn là sự giảm giá trị thực tế của tài sản theo thời gian.
• Cập nhật thời gian sử dụng hữu ích: thời gian sử dụng cần phù hợp với thực tế vận hành và khung quy định để mức khấu hao phản ánh đúng mức tiêu hao tài sản.

Câu hỏi thường gặp về khấu hao

Khấu hao có phải là khoản chi tiền thực tế không?

Không. Khấu hao là việc phân bổ nguyên giá tài sản cố định vào chi phí trong suốt thời gian sử dụng, không phải khoản tiền doanh nghiệp phải chi trả định kỳ. Khoản tiền thực tế thường phát sinh tại thời điểm mua hoặc đầu tư tài sản.

Khấu hao và hao mòn khác nhau thế nào? 

Hao mòn là sự suy giảm giá trị hoặc khả năng sử dụng của tài sản theo thời gian và quá trình sử dụng. Trong khi đó, khấu hao là việc phân bổ giá trị tài sản vào chi phí kế toán theo thời gian sử dụng hữu ích.

Mọi tài sản đều phải trích khấu hao không? 

Không. Chỉ những tài sản cố định thuộc diện phải trích khấu hao theo quy định mới được thực hiện trích khấu hao. Một số tài sản áp dụng cách tính hao mòn hoặc có quy định riêng; tài sản đã khấu hao hết giá trị cũng không được tiếp tục trích khấu hao dù vẫn đang sử dụng.

Khấu hao ảnh hưởng thế nào đến thuế thu nhập doanh nghiệp? 

Chi phí khấu hao tài sản cố định phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện về hồ sơ, chứng từ và mức trích theo quy định. Khoản chi phí này giúp giảm thu nhập tính thuế, từ đó ảnh hưởng đến số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.

Khấu hao là việc phân bổ giá trị tài sản cố định vào chi phí theo thời gian sử dụng hữu ích, giúp doanh nghiệp phản ánh đúng chi phí, thu hồi vốn và xác định lợi nhuận chính xác. Nắm vững các phương pháp trích khấu hao sẽ hỗ trợ bạn quản trị tài chính hiệu quả hơn. Đồng hành cùng bạn, Ngân hàng số Cake by VPBank mang đến giải pháp tài chính nhanh chóng, dễ dàng và 100% online qua ứng dụng CAKE BANK, truy cập cake.vn để khám phá thêm.