Sự trỗi dậy của Cake từ Việt Nam đến hình mẫu ngân hàng số khu vực

Euromoney - Sự ghi nhận cho một giai đoạn trưởng thành

Sau hơn ba thập kỷ ra đời, Euromoney Awards for Excellence luôn được xem là một trong những giải thưởng danh giá bậc nhất của ngành tài chính toàn cầu. Để bước lên bục vinh danh của Euromoney, bất kỳ tổ chức tài chính nào cũng phải chứng minh được hiệu quả vận hành, khả năng sinh lời và năng lực thích ứng.

Năm nay, Euromoney đón nhận một cái tên vừa "lạ", lại vừa "quen" đến từ Việt Nam là Cake by VPBank.

Quen là bởi năm 2024, Cake từng gây chú ý khi được Euromoney trao giải "Rising Star" (Ngôi sao đang lên). Thời điểm đó, Cake nằm trong 5% ngân hàng số trên toàn cầu có lợi nhuận, đồng thời gia tăng số lượng người dùng từ gần 3 triệu người năm 2022 lên 4,2 triệu người năm 2023.

Năm nay, Cake tiếp tục được Euromoney vinh danh, nhưng là theo một cách rất khác, khi xuất hiện ở hạng mục Group Level Banking, với giải thưởng "Ngân hàng số tốt nhất Việt Nam" năm 2026.

Lâu nay, hạng mục này vốn chỉ dành cho các định chế tài chính quốc tế quy mô lớn, nơi cả ngân hàng số lẫn những ngân hàng thương mại truyền thống cùng được đo lường trên một hệ quy chiếu chung.

Phần lớn trong số đó là những tổ chức phục vụ đồng thời nhiều phân khúc khách hàng, với danh mục sản phẩm trải rộng từ thanh toán, tiết kiệm đến tín dụng và đầu tư.

Để đứng cùng nhóm này, Cake cũng đã đi theo một hướng tương tự. Từ một ứng dụng phục vụ nhu cầu thanh toán cơ bản, ngân hàng số dần mở rộng để phục vụ nhiều nhóm khách hàng khác nhau, từ người trẻ mới bắt đầu quản lý tài chính cá nhân, nhóm khách hàng có thu nhập ổn định cần tiết kiệm và đầu tư, đến những người có nhu cầu tài chính xuyên biên giới - với danh mục dịch vụ được mở rộng tương ứng, gồm thanh toán, tiết kiệm, tín dụng, thẻ, đầu tư và nhận tiền quốc tế.

Điều này không chỉ thể hiện sự trưởng thành của Cake, mà còn cho thấy năng lực cạnh tranh sòng phẳng của một mô hình thuần số xuất phát từ Việt Nam.

"Với tôi, ý nghĩa lớn nhất không chỉ nằm ở việc Cake nhận được một giải thưởng quốc tế, mà ở cách Cake được nhìn nhận và đánh giá. Hơn 5 năm trước, chúng tôi bắt đầu với câu hỏi liệu có thể xây dựng một ngân hàng hoàn toàn trên môi trường số, không phụ thuộc vào mạng lưới chi nhánh, nhưng vẫn có thể phục vụ hàng triệu khách hàng, kinh doanh hiệu quả và tạo ra những mối quan hệ tài chính dài hạn hay không", ông Nguyễn Hữu Quang, CEO Cake nói với TheLEADER sau giải thưởng Euromoney 2026.

Đến nay, Cake không chỉ được nhìn nhận như một ứng dụng hay một sản phẩm ngân hàng số, mà giống như một "ngân hàng toàn diện" với mô hình hoàn chỉnh, đầy đủ sản phẩm cho tất cả nhu cầu tài chính của mọi đối tượng khách hàng.

Thành công này khiến nhiều người đặt ra câu hỏi, điều gì đã khiến một ngân hàng thuần số Việt Nam chỉ sau hơn 5 năm lại có thể "chung mâm" với các định chế tài chính quốc tế?

Theo ông Quang, trong suốt thời gian qua, Cake đã kiên định xây dựng mô hình dựa trên 5 giá trị cốt lõi. Bắt đầu từ việc mở rộng quy mô và giao dịch, Cake từng bước đạt hiệu quả kinh doanh, thông qua làm chủ công nghệ, phát triển hệ sinh thái dịch vụ, đối tác đa dạng và hơn hết là đem tới giá trị thực chất cho khách hàng.

Dưới góc nhìn chuyên gia quốc tế, ông Ravi Kittane, chuyên gia tư vấn cấp cao ngành dịch vụ tài chính tại Ernst & Young (EY) đánh giá, thành công của Cake đã phản ánh xu hướng chuyển dịch của ngành tài chính hiện đại.

Ngân hàng giờ đây không còn là nơi chỉ để gửi tiền, hay bán các sản phẩm tín dụng có sẵn, mà phải cung cấp dịch vụ đúng vào "khoảnh khắc" khách hàng cần.

Ông lấy ví dụ về Starling Bank, một mô hình ngân hàng số được đánh giá là thành công tại Anh khi tập trung vào nhóm khách hàng doanh nghiệp nhỏ, đã tích hợp các công cụ tính thuế, phần mềm kế toán vào ứng dụng ngân hàng để giải quyết đúng nhu cầu của giới kinh doanh.

Cách làm này giúp Starling giành tới 9,4% thị phần, đồng thời kéo chi phí phục vụ mỗi khách hàng xuống mức kỷ lục chỉ 42,4 Bảng Anh.

Theo chuyên gia từ EY, tại Việt Nam, con đường này cũng đang được Cake by VPBank áp dụng và đạt được những kết quả tích cực, cho thấy doanh nghiệp đã đủ năng lực tạo dựng một mô hình chuẩn mực quốc tế.

Từ tăng quy mô đến tăng giá trị

Mô hình chuẩn mực được ông Ravi Kittane nhắc tới chính là xu hướng phát triển các nền tảng tài chính được "dẫn dắt bởi giao dịch" (transaction-led) đã bắt đầu xuất hiện tại nhiều nơi trên thế giới.

Chuyên gia EY cho rằng, trong quá khứ, các ngân hàng truyền thống đi theo tư duy "bán sản phẩm", cố gắng đẩy các gói vay qua chi nhánh vật lý và gom giao dịch xử lý cuối ngày. Theo thời gian, quy trình này ngày càng chậm chạp và không còn phù hợp với nhịp sống tiêu dùng hiện đại. Trong khi đó, khách hàng ngày càng đòi hỏi mọi dịch vụ tài chính phải diễn ra tức thì theo thời gian thực.

Khác với Starling Bank, Cake by VPBank hướng tới mọi đối tượng khách hàng, phục vụ các khoản vay tiêu dùng, đồng thời nhúng thẳng các dịch vụ tài chính vào ứng dụng gọi xe, mua sắm của đối tác.

Một tài xế công nghệ hay người làm nghề tự do có thể duyệt khoản vay nhỏ sau vài cú chạm trên điện thoại. Nhờ phục vụ đúng nhu cầu tức thời, Cake đã trở thành ngân hàng thuần số tiên phong tại Việt Nam cho đến nay có lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao.

Thành công này của Cake càng trở nên ấn tượng khi đặt trong bối cảnh chỉ khoảng 5% ngân hàng số trên thế giới thực sự có lợi nhuận hoạt động, trong khi số còn lại vẫn thua lỗ kéo dài, theo báo cáo từ Boston Consulting Group.

"Nếu phải chọn một giai đoạn đáng nhớ nhất, tôi nghĩ không phải là lúc Cake đạt một con số khách hàng cụ thể, hay nhận một giải thưởng nào đó, mà là thời điểm chúng tôi nhận ra mô hình đã thực sự được vận hành được ở quy mô lớn và có thể tạo ra một mô hình kinh doanh bền vững", ông Nguyễn Hữu Quang nhìn nhận.

Vị CEO nhớ chính xác thời điểm quý III/2024, tức là chỉ sau 3,5 năm hoạt động, Cake by VPBank đã đạt điểm hòa vốn EBITDA. Ông gọi đây là cột mốc đặc biệt quan trọng.

"Với chúng tôi, đó không đơn thuần là một kết quả tài chính, mà là thời điểm chứng minh những lựa chọn về mô hình kinh doanh, công nghệ và cách chúng tôi xây dựng Cake từ đầu là đúng hướng", ông Quang cho hay.

Cũng trong giai đoạn này, doanh thu trung bình trên mỗi khách hàng (ARPU) của Cake tăng từ 5 USD năm 2023 lên 25 USD năm 2025 và dự kiến sẽ cán mốc 44 USD trong năm 2026.

Tuy nhiên, doanh thu hay lợi nhuận chưa bao giờ là đích đến của ngân hàng số này. Với ông, các chỉ số kinh doanh tích cực chỉ mang tính chất xác nhận mô hình có thể vận hành hiệu quả ở quy mô lớn, trong khi đích đến thực sự là việc Cake có cơ sở để tiếp tục đầu tư vào công nghệ, sản phẩm, hệ sinh thái và con người, hướng tới xây dựng một mô hình ngân hàng lớn hơn, tạo ra nhiều giá trị hơn và phát triển bền vững hơn.

"Đó mới là dấu hiệu của sự trưởng thành. Thành công không còn chỉ được đo bằng việc có thêm bao nhiêu người dùng, mà bằng việc mỗi khách hàng có thể tìm thấy ngày càng nhiều giá trị trong hệ sinh thái của Cake, từ thanh toán, tiết kiệm, tín dụng, đầu tư đến những nhu cầu tài chính và đời sống khác. Khi đó, tăng trưởng không chỉ đến từ việc mở rộng quy mô mà còn từ chiều sâu của mối quan hệ với khách hàng", vị CEO nhấn mạnh.

Có thể xem Cake by VPBank như hình mẫu ngân hàng số trưởng thành trong khu vực, khi nhìn vào các giá trị cốt lõi từng được ông Quang đề cập.

Ở khía cạnh tăng trưởng quy mô và giao dịch, Cake hiện phục vụ gần 8 triệu khách hàng, tạo quy mô đủ lớn để dẫn dắt thị trường và tối ưu chi phí vận hành. Ở khía cạnh kinh doanh, chỉ số ARPU dự kiến có thể tăng gần 9 lần sau 4 năm, đồng thời doanh nghiệp đã có lãi.

Ở khía cạnh hệ sinh thái, Cake tích cực mở rộng kết nối với các đối tác trong ngành bán lẻ, viễn thông, vận tải và bảo hiểm, với đa dạng dịch vụ, tiện ích, nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện trong nền kinh tế số.

"Một ngân hàng chỉ thực sự trưởng thành khi công nghệ giúp phục vụ được nhiều khách hàng hơn, cung cấp nhiều giá trị hơn và đồng thời xây dựng được một mô hình kinh doanh bền vững. Tôi nghĩ Cake đang từng bước chứng minh được điều đó", CEO Nguyễn Hữu Quang khẳng định.

Một ngân hàng lớn hơn cho chặng đường tiếp theo

Nhìn về tương lai, Cake by VPBank sẽ không còn phải đi chứng minh cho tính khả thi của mô hình ngân hàng thuần số, mà hướng tới xây dựng một ngân hàng lớn hơn, phục vụ nhiều khách hàng hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn trên mỗi mối quan hệ với khách hàng.

Ở giai đoạn tiếp theo, Cake sẽ chuyển từ định vị ngân hàng số sang Next Gen AI Bank, được hiểu là một ngân hàng được vận hành bằng việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) một cách khoa học và hiệu quả.

Tất nhiên, ông Quang không phủ nhận, pha tiếp theo của Cake sẽ có nhiều thách thức hơn, khi chuyển đổi từ việc dùng AI để tối ưu quy trình sang thiết kế một ngân hàng mà AI tham gia sâu hơn vào cách sản phẩm được tạo ra, quyết định được đưa ra và trải nghiệm được cá nhân hóa theo thời gian thực.

Nhưng trong cách tiếp cận này, công nghệ không phải là đích đến.

"AI và dữ liệu chắc chắn là một phần quan trọng của lợi thế cạnh tranh - nhưng đầu tư mạnh vào AI thôi thì chưa đủ. Điều tạo ra khác biệt bền vững là cách một tổ chức đưa AI vào vận hành thực tế: có dữ liệu đủ tốt, kiến trúc phù hợp và con người biết biến năng lực đó thành giá trị cụ thể cho khách hàng", CEO ngân hàng số Cake nói.

Ở thời đại khi AI đảm nhận ngày một nhiều hơn những công việc mang tính lặp lại, vai trò của con người sẽ được dịch chuyển lên những tầng giá trị cao hơn: đặt đúng câu hỏi, thiết kế sản phẩm, đưa ra đánh giá, sáng tạo và chịu trách nhiệm đối với những quyết định quan trọng.

"Một Next Gen AI Bank không thể chỉ được tạo nên bởi công nghệ tiên tiến. Nó cần những con người có năng lực, được trao quyền để thử nghiệm, sáng tạo và cùng phát triển với công nghệ. Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh thực sự không nằm ở AI hay con người, mà ở khả năng xây dựng một tổ chức nơi cả con người và AI cùng trở nên tốt hơn", ông Quang nhấn mạnh.

Vì vậy, xây dựng môi trường làm việc mà con người có thể phát huy năng lực và tạo ra giá trị cũng là một phần chiến lược phát triển Cake. Việc ngân hàng số này được HR Asia vinh danh là "Nơi làm việc tốt nhất châu Á" và "Doanh nghiệp ứng dụng công nghệ xuất sắc trong quản trị nhân lực" là sự ghi nhận cho hướng đi đó.

Sau giai đoạn mở rộng quy mô và chứng minh hiệu quả kinh doanh, chặng đường tiếp theo của Cake là tiếp tục mở rộng hệ sinh thái dịch vụ, phục vụ nhiều khách hàng hơn và đáp ứng ngày càng nhiều nhu cầu tài chính của mỗi khách hàng.

AI, dữ liệu và con người sẽ tiếp tục là nền tảng cho hành trình đó, nhưng giá trị cuối cùng vẫn nằm ở khả năng xây dựng một ngân hàng lớn hơn, hiệu quả hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn cho khách hàng.

Xem thêm tại đây.